Valderrobres - Beceite

Valderrobre herritik Beceite herrira Matarraña ibaitik joan eta etorria. 17 kilometro pasatxo eta bi herri politak gehi arroila ederra bisitatzeko aukera eskaintzen duen ibilbide lineala.

Ibilbidearen xehetasunak Wikilocen

Powered by Wikiloc

Ibilbideko bideoa:

Ibilbidea eta altimetria

Ibilbidea

Altimetria

Valderrobresen gaua emango dudanez, arratsaldea eta eguneko azken izpiekin bisita turistikoa burutzeko aukera izango dut. Goizean goiz ibiltzen hasiko naiz ibilbidea burutzeko.

Valderrobreseko gaztelu eta eliza

Santa María La Real

Aurrenik zubira gerturatu eta bertatik hiria bisitatzera joko dut

Zubia

Hiribilduaren esparrura sartzeko atea, harlanduzkoa, dorre almenaduna duena. Harresiz kanpo, dobela handiak dituen erdi-puntuko arku bat du, beste bi mailakatuta, eta, haren atzean, San Rokeren harrizko irudia, matakana eta bi gezileiho dituen goiko horma-hobi bat. Alboetan eguzki-erloju bat dago.

Sarreran bi pilastra daude, eta horien gainean lehoiak irudikatzen dituzten bi eskultura, gaztelutik eramanak, non García Fernández de Heredia artzapezpikuaren harreretarako erabiltzen den areto batean baitzeuden.

Harresiaren barruan, fatxada laua da, lau kanoi-zulo ditu, eta portada arku hain apalekoa denez, ateburu bat da ia. 1611ko data du, nahiz eta eraikuntza garai askotakoa izan. Arkuak hiribilduaren gotorlekuaren garaikideak izan daitezke (XIII. eta XIV. mendeak).

San Roqueko atea

Eraikin handia da, eta harlanduzko obra du, batez ere petriletan eta harlangaitzez egina.

Arku zorrotz samarrak dituzten hiru begi ditu, profil triangeluarreko zubi-bularrekin eta pilareetan erremate mailakatua duela; tamaina txikiagoko laugarren bao bat dago, arku zorrotzekoa hori ere, ibilguaren kanpoan kokatua, gainezkabide funtzioa izango duena ziurrenik. Taulak bi isurialde ditu, eta, gaur egun, galtzada-harrizko zoladura du, alboetan harlangaitzezko petrilak dituela.

Herriko harresi-barrutian dago, herriaren antzinako sarreretako batean amaitzen baita, San Roke atarian.

Zubia

Atetik plazara igaro eta bertako eraikin monumentalak ikusteko aukera izango da.

Udalaren aterpea

Fatxada nagusia plazara begira dago. Beheko solairuan, lonja irekitzen da inposta molduratuen gainean dagoen zirkuluerdiko arku baten bidez, alboko fatxadako arkuteriaren jarraipena izanik; arkuaren gainean, fatxada horren ezkerreko hegalean, hegodun bi dragoi ikus daitezke, hiribilduaren armarriari eusten diotenak, harrian zizelkatuta, 1599ko datarekin.

Udaleko arkupea

Valderrobresko udaletxea probintziako eraikin zibil enblematiko eta interesgarrienetako bat da.

Oinplano angeluzuzeneko eraikina da, bistako hiru fatxadarekin, harlanduzko obrarekin eta teilatu arkitrabatudun estalkiekin.

Atzealdea ibaira begira dago, marra sinpleagokoa da, galeria du eta beste bi fatxaden antzeko ezaugarriak ditu.

Udaletxe zaharra

Apaindutako inposten beste lerro baten atzean, hirugarren gorputza altxatzen da, inposten bidez lotutako zortzi arkutxoko galeria batekin.

Ezkerreko alboko fatxadan, hiru arkuz osatutako lonja dago, eta, haren azpian, erdi-puntuko arkuko sarrerako atea, giltzarrian armarria duena. Inposta beraren gainean hiru bao daude eta erdikoa da apaingarriena. Goiko solairuan erdi-puntuko arku-galeria bat ikusten da, fatxada nagusian bezala.

Gorat elizarantz joango naiz.

Santa María la Real eliza

Santa Maria la Mayor elizak, Terueleko lurretan Levanteko gotikoaren paradigma denak, habearte bakarra du, kontrahormen artean kaperak dituena, eta zazpi aldeko abside poligonala, kontrahormen artean ere kaperak dituena.

abeartea laukizuzena da, eta hiru atal ditu, angeluzuzenak horiek ere. Hiru atal horiek arku perpiaño zorrotzak dituzte, eta horiek hormara atxikitako zutabe-erdietan bermatzen dira, kanpoko kontrahormekin bat datozenak.

Habeartearen atal bakoitzaren bi aldeetan daude sei kaperak, kontrahormen artean. Lehenengoa lehen ataleko epistolaren aldean dago, tenpluaren oinaldean, habeartearen oinaldean, eta oinplano angeluzuzena du, hexagonalean, bi angelu-tronparen bidez altxatuta; bigarrena habeartearen lehen atalean dago, baina Ebanjelioaren aldean, hexagono-forma du oinplanoan zein altxaeran; habeartearen bigarren atalean, oinplano angeluzuzuzeneko kapera bat irekitzen da ebanjelioaren aldean, eta ez da kanpoaldera nabarmentzen; kapera horrek tartea baino zabalera txikiagoa du; izan ere, haren eta horma-bularraren artean, tribunara sartzeko eskailera helikoidala dago; bigarren tarte horretako epistolaren aldean, berriz, hegoaldeko portada dago;

Santa María eliza

Kanpoaldean, tenpluaren eta haren teilatuaren harlanduzko eraikuntza ikus daiteke, bi isurialdekoa, eta hori ere harrizkoa. Kanpotik bi elementu nabarmentzen dira: hegoaldeko portada bikaina eta kanpandorrea.

Hegoaldeko portada arku zorrotz txaranbeldudun hamaika arkiboltaz osatuta dago, eta gainean gablete ez oso zorrotz bat du, non pantokrataren eskultura dagoen. Portadaren gainean, trazeriako arrosa-leiho bikaina dago, lehen aipatu duguna. Portada horren dekorazioa friso jarraituko kapiteletan eta kontrahormen eskultura-taldeetan kontzentratzen da. Ezkerreko aldeko kapiteletan Noeren istorioa garatzen da, landare-motiboekin nahastuta; eskuinekoetan, berriz, Trinitatea agertzen da – hiru pertsonaia bananduk irudikatua –, Itun Zaharreko hamazazpi profetak inspiratuz – liburutan idazten ari diren hamazazpi pertsonaiek irudikatuak –. Kontrahormetako bi eskultura-multzoek antolaketa berdina dute, arkuteria itsuen leiho edo atzealde baten oso antzekoa, eta gablete batez koroatuta daude. Gabletean, ezkerrekoan "Egiptorako ihesa" eta eskuinekoan "San Joseren ametsa" eszenak daude. Talde eskultorikoak bi eskulturaz osatuta daude, ia tamaina naturalekoak bakoitza: ezkerrekoan gizonezko bat agertzen da kutxatxo bat daramala eta aingeru bat mezu edo otoitz bati eusten; eskuinekoan, beste gizonezko bat agertzen da kutxatxo bati eta emakumezko bati eusten. Bi talde hauetan Deikundearen eszena antzezten da – Gabriel aingerua, ezkerrean, Berri Ona Ama Birjinari, eskuinari irakurriz – eta parrokiako Valderrobres herriaren obrako emaile edo eskaintzaileak – gizonezko pertsonaiak kutxilloei eusten –. Gainera, bi talde eskultoriko horietako lau irudiak aniumalezko irudi txikiagoetan bermatzen dira, eta horrek pentsarazi dio Manuel Ciurana adituari Tetramorfosen irudikapenaren aurrean dagoela.

Portadaren gainean hagaburutxoz osatutako friso bat dago, giza eta animalia-buruez apaindua, eta elizaren kanpoko perimetro osoa zeharkatzen du.

Eliza bisitatu ondoren bere gibeleko partetik gazteluko plazara joko dut.

Gaztelua

Neurri handiko defentsa-eraikina da, oinplano irregularrekoa, lursailera egokitua eta erdiko patio baten inguruan antolatua. Gaur egun oraindik kontserbatzen dira bere areto batzuk, hala nola, upeltegiak, zalditegiak, sukaldea, Gorteen Aretoa, Lehoien Aretoa eta Urrezko Ganbera.

Atea fatxada nagusian dago, hego-mendebaldeko horman, ojiba-atearen bidez irekita.

Ezkerraldean zalditegiak eta zortasun-bizitokiak daude.

Aurrealdean, gela angeluzuzen handi bat dago, poiala duena, eta esparru osoa zeharkatzen du, baoak izan ezik. Forjatuei diafragma-arku gisa eutsiko lieketen arku beheratuek irauten dute.

Gainerako geletatik hormak, leihateak eta arku nagusiak kontserbatzen dira. Kanpoko dekorazioa duten leiho ajimezatu batzuk. Barruan, horman sartuta dauden erdi-puntuko arku batzuk.

Goiko solairuan zirkuluerdiko arku zabalak dituen galeria bat dago, eta zenbait tokitan mentsulak ageri dira, biribilkiz apainduta, metro bateko hegalarekin. Almenadun errematea almenadun hiru dorretxo faltsurekin egiten da.

Gazteluaren aurrean arma-plaza bat dago, sarrera elizaren oinaldetik hurbil duena, eta beste bat alboko aldean, harresien barruan.

Gaztelua

Bisita burutu ostean berriz ere karriketatik jaisten hasi.

Eliza

Zubira iristeko eta ilargiko argazkia burutzeko.

Zubitik

Goizean aparkalekutik abiatuko naiz, berriz ere zubirantz.

Aparkalekua

Zubia argiarekin ikusteko hurbilduko naiz baina bertze ertzera igaro gabe.

Zubia

Aurrerago metalezko zubitik igaroko naiz bertze ertzera. Errepidearen paretik.

Metalezko zubia

Matarrña ibaia

Bertze ertzean, errepidearen paretik metro gutxi batzuk egin ondoren, eskuineko bidetik ibai ertzera joko dut.

Eskuinetik ibai ertzera

Ibai ertzetik doan bidetik jarraituko dut errota zahar batetara iritsi arte.

Errota

Aurrerago iturri bat topatuko dut.

Font Arrufat

Metro batzuk jarraitu eta errek lehorrera iritsiko naiz. Hau gainditu eta segituan fabrika zahar baten eraikinak inguratuko ditut pistatik.

Riu Sec

Fabrikara doan ubidera iritsiko naiz.

Ubidea

Eta pistatik jarraituz bidegurutze batetara iritsiko naiz. Oraingoan eskuineko pista jarraitu beharko da.

Eskuineko pista

Bertatik harrobira doan errepidera jaitsiko naiz 

Harrobia

Eta zuzen daraman pistatik jarraitu beharko da.

Zuzen

Bertatik Matalobos trokara iritsiko naiz eta zati bat gainditu beharko dut pistatik.

Matalobos erreka

Matalobos erreka

Aurrerago bertze bidegurutze batetara iritsi eta eskuinetik beherantz Matarraña errekarantz.

Eskuinetik

Ibai terrazan ostutako pistak estrato ezberdinak erakusten dizkigu.

Matarraña ibaira iritsi eta pasabidetik bertze ertzera igaro.

Matarraña

Matarraña

Pistatik igo metro gutxi batzuk eta segituan ezkerretik ubiderantz joko dut.

Ezkerretara

Matarrañas ibaiko arroila eta zati hau ubide zaharretik burutuko da.

Ubidea

Matarraña ubidetik

Ubidea

Ubidea amaitzean bidetik segi kobatxo batetara iritsi arte.

Koba

Bertan eskuin aldeko bidexkatik desbideratuko naiz, eskalatzeko horma ederrak ikusi ahal izateko.

Eskalatzeko hormak

Berriz bide zabalera atera eta hormen goiko alderantz bideratuko naiz.

Bidea hormen goiko partetik ikusgai

Goiko partean bidegurutze bat izango da. Zuzen igotzen jarraituko dut.

Zuzen

Aluera irabazten mendizerrak eta horma ederrak ikusgai.

Behatoki natural ederra izango da herrirantz jaisten hasi aurretik

Beceite herria

Behatokitik

Pistatik jaisten jarraitu eta bihurgune batean suharrien harrobitxo bat ikusgai dago. Harri ederrak nonahi.

Suharria

Ikuilu batzuetatik igaro eta errepidera jaitsiko naiz. Eskuin aldetik herrirantz.

Beceite

Informazio bulego modernoa eraiki dute, bertan kotxeak aparkatzeko bisita burutu ahal izateko.

Errepidetik segi eta aurreneko zubira iritsiko naiz. Olivaren trokaren gainekoa.

Rampi zubia

Harriz eraikitako elementua da eta zirkuluerdiko bi arku dobelatuz osatuta dago. Bere azpian ibaia iragaiten da. Arku horren ondoan, bestea txikiagoa da, eta azpitik igarotzen den bideari bidea irekitzen dio. Zubiaren gainetik errepidea pasatzen da. Bere bi alboetan burdinazko baranda bat dago.

Segituan Santa Ana baselizara.

Santa Ana baseliza

Harlangaitzezko eta harlanduzko tenplu txikia da, oinplano karratuko habearte bakarra, bost atal, korua oinaldean eta burualde poligonala. Habeartea kanoi beheratuko gangaz estalita dago, eta burualdea gurutze-gangaz. Erdi-puntuko hiru arku handi eta begi bakarreko harlanduzko kanpai-horma bat ditu oinaldeko horma pikoaren gainean, oso liraina. 1699ko kanpoko arku batean datatuta dago; hala ere, sakristian, burualdeari atxikita, egitura erromanikoko leiho txiki bat, inposta-zati bat eta aurreko eraikin baten aztarnak agertzen dira.

Sakratutegira sartzeko ateburuan 1.702 data agertzen da.

Santa Ana Baseliza

Bertatik zubia ikusgai da eta gerora handik hiribildura sartuko naiz. baina lehenago Nogeira fabrikak ikustera errekara jaitsiko naiz.

Zubia

Errekara jaitsi eta Nogueira fabrikaren eraikin zahar batetara gerturatzeko aukera dago.

Nogueira fabrika

Bertatik zubi zaharreren ikuspegia ederra da.

Zubia

Noguera fabrikak

Fabrika-multzoa, hainbat instalazioz osatua; nabarmentzekoak dira Nova fabrika, Taragaña fabrika edo fabrika zaharra eta azken eraikin horren ondoan dagoen tximinia.

Noguera fabrikak

Berriz zubira igo eta bertze ertzera igaroko naiz.

Zubia

Hiribilduko aurreneko ataritik barnera joko dut.

Harresiaren atea

Karrika horretatik eliza alderantz igoko naiz.

San Bartolomé eliza

Plazan udaletxea dago.

Udaletxea

San Bartolomé eliza

Harriz eraikitako elementua da eta zirkuluerdiko bi arku dobelatuz osatuta dago. Bere azpian ibaia iragaiten da. Arku horren ondoan, bestea txikiagoa da, eta azpitik igarotzen den bideari bidea irekitzen dio. Zubiaren gainetik errepidea pasatzen da. Bere bi alboetan burdinazko baranda bat dago.

Obra barrokoa da, eta fatxada nagusia oinaldeko horma pikoan dago, gainjarritako bi ordenatako portadarekin: behekoa zutabe salomonikoduna da. Zutabe salomondarrak harroin apainduetan bermatzen dira, eta taulamendu bati eusten diote. Taulamendu horrek ezkutu handi bat du bihotzean, enjutetan errosetak dituen zirkuluerdiko arku bat inguratzen duena; goikoa, berriz, maskorrezko horma-hobi batez osatuta dago, alboetan zutabe salomonikoak eta frontoi kurbatua dituena. Alboetan leiho laukizuzenak daude, frontoi txikiekin, eta horiek ere kurbatuak dira. Erlaitza harlanduzko molduraduna da, eta fabrika, kontrahormak dituen harlanduzkoa. Barrualdean, elizak hiru zatiko hiru habearte ditu: erdikoa garaiagoa da eta ilargixkak dituen kanoi-erdiko gangaz estalita dago; albokoak gurutze-gangaz estalita daude, eta gurutzadura, berriz, laranja erdiko gangaz, petxinen gainean. Burualdea zuzena da, kanoi-erdiko gangaz estalita dago, eta albokoak maskor edo haizebide formakoak dira. Oso Santuaren Kaperak petxina gaineko zortzi baoko kupula eta kanoi-gangadun presbiterio txikia ditu. Dekorazioa rococoa da petxinetan eta fajoi-arkuetan; taulamendu bikoitz batek zeharkatzen du nabea. Dorrea oinaldean dago, epistolaren aldean, elizaren fabrikari atxikita. Handik irteten da, errematatu gabeko bao angeluzuzeneko gorputz oktogonal batekin. Goiko korua ere oinaldean dago eta egurrezko baranda torneatua du.

Aurrera segi eta San Roque atea gaindituko dut jaisten hasteko.

San Roque atea

Kapera harresi-atari baten gainean. Pasabide estalia da. Harresiz kanpo, dobela handiak eta Santuaren irudia duen horma-hobi txikia dituen harlanduzko zirkuluerdiko arku bat dauka. Barrualderantz, pasabidea dinteldua da. Bi arkuen artean egurrezko forjatu bat dago, eta horren gainean dago kapera. Kapera oinplano karratukoa da, alboko sarrera du eta laranja-erdiko gangaz estalita dago. Balkoi bat du erdi-puntuko arku baten azpian. Arku horrek egurrezko ate handi apainduak eta egur torneatuzko baranda ditu.

San Roque atea

Geroago San Gregorio atera joko dut.

San Gregorio atea

Kapera harresiko atari baten gainean dago zabalik, harresiz kanpoko arku zorrotza du eta ilargi erdiko armarria alderantzikatua. Harresiaren barruan arkua beheratuta dago.

Atariaren gainean kapera bat dago, landutako egurrezko ate handiekin eta zazpi lerroko erlaitzarekin (adreiluz sokakoa), ertzak eta bi teila lerro txandakatuz. Harlanduzko ganga beheratu batez estalita dago.

Barrualdean, berriz, gela txiki bat dago, aldare bat, sakristia eta beheko pasabidetik sartzeko eskailera dituena.

San Gregorio atea

Eta bertatik berriz ere zubirantz eta baselizara, han hamaiketakoa hartzeko.

Ondoren ibilitako bidetik itzuli beharko da.

Matarraña

Valderrobres herrira berriz iristeko.

Udaletxea

Eliza

Udaletxea

Eta zubira irten, bertatik aparkalekura joateko.